suriname, antillen, aruba
Wereldoorlog in de West - Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba 1940-1945
‘We hadden gehoord van de oorlog in Europa, en Europa daar hoorden we bij. Op school leerden we alles over Europa. Dus toen we hoorden dat Nederland was aangevallen, waren we hier in rouw.’
Irma Tilon
Oorlog in de West
Intocht van Amerikaanse soldaten in Paramaribo op 24 november 1941.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt Nederland bezet door nazi-Duitsland. Japan – de bondgenoot van Duitsland – bezet de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië. Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba blijven de enige vrije Nederlandse grondgebieden. Toch krijgen ook deze koloniën in 'de West' met de oorlog te maken.
Er is geen contact meer mogelijk met het moederland Nederland. De bauxietmijnen in Suriname en de olieraffinaderijen op Curaçao en Aruba worden voor de oorlogvoering van groot belang. Amerikaanse militairen komen deze industrieën beschermen.
Suriname, de Antillen en Aruba krijgen een belangrijke plaats in de wereldpolitiek. De welvaart neemt toe. Dit versterkt ook het streven naar zelfstandigheid.
Bestuurders
J.C. Kielstra, gouverneur van Suriname tot 1944. Hij werd opgevolgd door J.C. Brons.
G.J.J. Wouters, gouverneur van 'het gebiedsdeel Curaçao' tot 1942.
Tot dit gebiedsdeel behoorden Curaçao, Aruba en Bonaire, en de Bovenwindse eilanden Sint Maarten, Saba en Sint Eustatius. De naam Nederlandse Antillen werd na de oorlog ingevoerd. Wouters werd opgevolgd door P.A. Kasteel.
Proclamaties na de Duitse inval in Nederland
Goslar
‘Dat de oorlog was uitgebroken hoorde ik ’s morgens vroeg. Overal werden plakkaten opgehangen dat Nederland in oorlog was. Meteen moesten de Duitse schepen in beslag worden genomen. Maar de bemanning van de Goslar liet het schip zinken, zodat het niet in Nederlandse handen zou vallen. Ik zat in de ploeg die ingezet werd om het schip te redden, maar het was te laat. Boze tongen beweren dat Van Beek, de politiecommissaris, te lang had gedraald omdat hij pro-Duits zou zijn.’
Michel Drenthe
Het wrak van de Goslar - Van Beek-eiland genoemd – ligt nog steeds in de haven van Paramaribo.
Britse en Amerikaanse troepen
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn Suriname, de Antillen en Aruba vrijwel onverdedigd. Al in 1939 dringt het koloniale bestuur aan op versterking van de eigen troepen met manschappen uit Nederland.
 |
| Olieraffinaderijen beschermen |
Versje: De Amerikaanse troepen
Wij waren een vergeten hoekje
Dat ergens op de wereld ligt
Nu is de aandacht van die wereld
Op Suriname plots gericht.
De naam klonk door den wereldether
van Oost en West, van Noord en Zuid
Men weet nu, dat in ’t groote drama
Ook onze rol wel iets beduidt.
Wij weten dat de komst der gasten
Ons niet naar nieuwe paden drijft
Dat Suriname als tevoren
En Hollandsch is en Hollandsch blijft.
Fragment gedicht door Sonja, pseudoniem van R.D. Simons, in de Surinaamse krant De West, 1941
Trefwoorden: tekst van liedjes
