(13-04-2011)
Nog altijd komen in archieven en privé-collecties onbekende foto's over de Tweede Wereldoorlog boven water. Dit intrigerende fotoboek is het resultaat van jarenlang fotohistorisch onderzoek in binnen- en buitenland door NIOD-medewerkers Erik Somers en René Kok.
Heimelijke opnamen
De geselecteerde foto's geven een veelzijdig beeld van de Tweede Wereldoorlog in al zijn aspecten. Naast propagandabeelden en vaak aangrijpende opnamen van professionele oorlogsfotografen bevat het boek veel opmerkelijke privé-foto's. Burgers in de bezette landen maakten heimelijk opnamen van ingrijpende gebeurtenissen, zoals de Jodenvervolging, collaboratie en acties van het verzet. Bijzonder zijn de zogenaamde vensterbankfoto’s; foto’s die heimelijk achter ramen en gordijnen werden gemaakt van bijvoorbeeld het afvoeren van Joden. Openlijk fotograferen van dergelijke gebeurtenissen durfden burgers in bezet Nederland niet. De foto’s zijn pas veel later na de oorlog weer opgedoken.
Gewone leven naast oorlogservaringen
Daarnaast fotografeerden zij het gewone leven in een ongewone tijd. Soldaten aan de verschillende fronten legden hun oorlogservaringen vast voor het thuisfront en het eigen fotoalbum. Indringende impressies van een aangrijpende episode.Een aantal foto’s is te beschouwen als beeldiconen van de oorlog. Veel afbeeldingen zijn nooit eerder gepubliceerd. Zo blijken Duitse soldaten hun diensttijd in het bezette Nederland en aan de fronten voor het eigen fotoalbum te hebben vastgelegd. Met hun eenvoudige camera fotografeerden zij onder meer de inval in Nederland. Hierdoor is nu een beter beeldverslag van de meidagen van 1940 te geven.
Thema's
Het boek is onderverdeeld in thema’s als ‘Overwinning’, ‘Nederlaag’, ‘Verzet en terreur’, ‘Dagelijks leven’ en ‘Kind in oorlog’. Vooral uit particuliere bron komen de laatste tijd steeds meer oorlogsfoto’s ter beschikking. Het boek bevat uitvoerige bijschriften die de foto’s in de historische context plaatsen en ingaan op de herkomst en maker van de foto.
Kleur
Verrassend in dit boek is het grote aantal kleurenfotos. Het zijn immers zwart/wit beelden die voortleven in de herinnering en zo de beeldvorming van de Tweede Wereldoorlog bepalen. Recent ontdekte kleurenopnamen van zowel Duitse als geallieerde kant geven een nog sprekender beeld van jaren van oorlog en bezetting en onderstrepen het belang van deze uitgave.
Onderzoek
Voor het boek is onderzoek gedaan in het foto-archief van het NIOD en andere fotocollecties in binnen- en buitenland. “Het is opvallend hoeveel bijzondere en onbekende foto’s er in de archieven te vinden zijn”, vertelt René Kok. Samen met Erik Somers bekeek en beoordeelde hij alleen al de 150.000 oorlogsfoto’s die zich in de archieven van het beeldcollecties van het NIOD bevinden. Veel daarvan komen uit privécollecties. Er zijn opmerkelijke opnamen bij die door Duitse soldaten werden gemaakt. Door de aandacht te richten op amateurfoto’s uit privébezit en familiealbums ontstaat een meer onverbloemde kijk op de Tweede Wereldoorlog. In het verleden domineerden vooral propaganda-, pers- en legerfoto’s het beeld van de oorlog.
Bekijk voor verkoopinformatie en een preview van het boek de website www.hetgrote4045boek.nl.